{"id":2693,"date":"2019-03-06T22:20:48","date_gmt":"2019-03-06T18:20:48","guid":{"rendered":"http:\/\/keshikchidaq.az\/?p=2693"},"modified":"2019-03-13T22:22:52","modified_gmt":"2019-03-13T18:22:52","slug":"kesikcidag-magaralar-kompleksi-minillikl%c9%99rin-tarixini-ozund%c9%99-yasadir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/ru_RU\/content\/2693","title":{"rendered":"Ke\u015fik\u00e7ida\u011f ma\u011faralar kompleksi minillikl\u0259rin tarixini \u00f6z\u00fcnd\u0259 ya\u015fad\u0131r"},"content":{"rendered":"<div class=\"gallerify-container\"><div class=\"gallerify\" data-allowfullscreen=\"true\" data-nav=\"thumbs\" data-keyboard=\"true\"  data-autoplay=\"false\" data-trackpad=\"false\" data-ratio=\"800\/500\" data-width=\"96%\"><img src=\"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/1525251337.jpg\" width=\"900\" height=\"675\" alt=\"\" data-skip-lazy=\"\" \/>\n<img src=\"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/17502.jpg\" width=\"320\" height=\"214\" alt=\"\" data-skip-lazy=\"\" \/>\n<img src=\"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/1551881356.jpg\" width=\"900\" height=\"540\" alt=\"\" data-skip-lazy=\"\" \/>\n<\/div><\/div>\n<p>Yurdumuzun h\u0259r b\u00f6lg\u0259sind\u0259 q\u0259dim insanlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n\u0131, m\u0259d\u0259niyy\u0259tini t\u0259sdiq ed\u0259n abid\u0259l\u0259r, ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259ri, s\u0131\u011f\u0131nacaqlar var. Tarix\u00e7il\u0259rin, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n ara\u015fd\u0131rmalar\u0131na ehtiyac duyulan, sirl\u0259rl\u0259 dolu olan bel\u0259 m\u0259kanlardan biri d\u0259 A\u011fstafa rayonu \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Ke\u015fik\u00e7ida\u011f ma\u011faralar kompleksidir.<\/p>\n<p>\u201cKe\u015fik\u00e7ida\u011f\u201d D\u00f6vl\u0259t Tarix-M\u0259d\u0259niyy\u0259t Qoru\u011funun direktoru Musa Mursaquliyev deyir ki, \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u0259z\u0259m\u0259tli g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc il\u0259 insanlar\u0131 valeh ed\u0259n qoruq Prezident \u0130lham \u018fliyevin 19 dekabr 2007-ci il tarixli s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 yarad\u0131l\u0131b. Qoru\u011fun \u0259razisi G\u00fcrc\u00fcstanla s\u0259rh\u0259d boyunca 25 kilometr\u0259d\u0259k uzan\u0131r. A\u011fstafa rayonunun m\u0259rk\u0259zind\u0259n 75 km m\u0259saf\u0259d\u0259, sonuncu ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259n 28 km \u015fimal-\u015f\u0259rq istiqam\u0259tind\u0259 yerl\u0259\u015fir. Ma\u011faralar kompleksi d\u0259niz s\u0259viyy\u0259sind\u0259n 750-950 metr h\u00fcnd\u00fcrl\u00fckd\u0259 da\u011flar\u0131n c\u0259nub v\u0259 c\u0259nub-\u015f\u0259rq t\u0259r\u0259find\u0259ki s\u0131ld\u0131r\u0131m qayal\u0131qlar\u0131 \u0259hat\u0259 edir.<\/p>\n<p>Qoruq \u0259razisind\u0259 70-\u0259 q\u0259d\u0259r ya\u015f\u0131 iki min il\u0259 gedib \u00e7\u0131xan t\u0259bii v\u0259 s\u00fcni ma\u011faralar var. Ma\u011faralar kompleksind\u0259 Qafqaz Albaniyas\u0131 zaman\u0131 ke\u00e7ilm\u0259z qayal\u0131qlarda in\u015fa edilmi\u015f 11 metr h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fcnd\u0259 \u00fc\u00e7m\u0259rt\u0259b\u0259li qala, bir-birind\u0259n 1500 metr aral\u0131da yerl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 yerli da\u015f materiallardan in\u015fa olunmu\u015f iki alban m\u0259b\u0259di, tarixi at\u0259\u015fp\u0259r\u0259stlik \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n yadigar\u0131 olan yerli \u0259hali aras\u0131nda suyu \u015f\u0259faverici bulaq kimi istifad\u0259 edil\u0259n \u201cQ\u00fcdr\u0259t bula\u011f\u0131\u201d adl\u0131 inanc yeri var. Ma\u011faralardan 3 km c\u0259nubda Son Tunc-Erk\u0259n D\u0259mir d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid 100-\u0259 yax\u0131n kurqan a\u015fkarlan\u0131b.<\/p>\n<p>M.Mursaquliyev qoruq \u0259razisind\u0259 elmi t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rinin davam etdirildiyini bildirir. Deyir ki, Ke\u015fik\u00e7ida\u011f ma\u011fara-m\u0259b\u0259dl\u0259r kompleksi qoruq kimi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnd\u0259n M\u0259d\u0259niyy\u0259t Nazirliyi elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n apar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n (AMEA) Arxeologiya v\u0259 Etnoqrafiya, Memarl\u0131q v\u0259 \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t, Tarix institutlar\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir. Yeni abid\u0259l\u0259rin a\u015fkarlanmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 apar\u0131lan m\u00fct\u0259madi axtar\u0131\u015flar zaman\u0131 ma\u011faran\u0131n d\u00f6\u015f\u0259m\u0259sind\u0259 3 s\u0259rdab\u0259, ma\u011faralardan 3 km c\u0259nubda Ke\u015fik\u00e7ida\u011f kurqanlar vadisind\u0259 100-\u0259 yax\u0131n qutu q\u0259bir, katakomba v\u0259 kurqan a\u015fkarlan\u0131b. Aliml\u0259r qoruq \u0259razisind\u0259 arxeoloji t\u0259dqiqatlar apar\u0131b v\u0259 t\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 kurqanlardan biri qoruq \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 a\u00e7\u0131l\u0131b. Arxeoloji qaz\u0131nt\u0131lar n\u0259tic\u0259sind\u0259 ya\u015f\u0131 3 min ild\u0259n art\u0131q olan Son Tunc-Erk\u0259n D\u0259mir d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid kuz\u0259l\u0259r, su bardaqlar\u0131, k\u00fcpl\u0259r v\u0259 dig\u0259r maddi m\u0259d\u0259niyy\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259ri t\u0259dqiq olunub.<\/p>\n<p>H\u0259ms\u00f6hb\u0259tim apar\u0131lan arxeoloji t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259si olaraq qoru\u011fun tan\u0131d\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n h\u0259m \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259, h\u0259m d\u0259 xaricd\u0259 (T\u00fcrkiy\u0259, Ukrayna, \u00c7in, Rusiya) beyn\u0259lxalq konfranslarda i\u015ftirak etdikl\u0259rini d\u0259 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rd\u0131. Qeyd etdi ki, bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 \u201cVirtual Ke\u015fik\u00e7ida\u011f\u201d adl\u0131 s\u0259yah\u0259t turu \u00fczr\u0259 \u00e7\u0259kili\u015fl\u0259r apar\u0131laraq qoru\u011fun veb sayt\u0131na yerl\u0259\u015fdirilib. Bundan \u0259lav\u0259, ma\u011faralar kompleksinin daha geni\u015f tan\u0131d\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 A\u011fstafa rayonunun b\u00fct\u00fcn t\u0259hsil ocaqlar\u0131nda \u201cKe\u015fik\u00e7ida\u011f\u0131 tan\u0131yaq\u201d, \u201c\u018fsrl\u0259rin yadigar\u0131\u201d adl\u0131 layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilib. \u201cQ\u0259dim yurdun da\u015f kitab\u0259si\u201d adl\u0131 q\u0131sametrajl\u0131 s\u0259n\u0259dli film rayonun b\u00fct\u00fcn m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 n\u00fcmayi\u015f olunub. H\u0259m\u00e7inin qoruq haqq\u0131nda bukletl\u0259r, flayerl\u0259r v\u0259 diskl\u0259r paylan\u0131l\u0131b. Bu i\u015fl\u0259rin davam\u0131 olaraq h\u0259r il A\u011fstafa m\u0259kt\u0259blil\u0259ri aras\u0131nda \u201cKe\u015fik\u00e7ida\u011f g\u0259nc r\u0259ssamlar\u0131n g\u00f6z\u00fc il\u0259\u201d adl\u0131 r\u0259sm m\u00fcsabiq\u0259si ke\u00e7irilir. \u00d6t\u0259n ill\u0259rd\u0259 r\u0259sm m\u00fcsabiq\u0259l\u0259rind\u0259 g\u0259nc r\u0259ssamlar\u0131n 250-d\u0259n \u00e7ox \u0259l i\u015fi rayon Heyd\u0259r \u018fliyev M\u0259rk\u0259zind\u0259 s\u0259rgil\u0259nib.<\/p>\n<p>Qoru\u011fun m\u00fcraci\u0259tin\u0259 \u0259sas\u0259n, Beyn\u0259lxalq Muzeyl\u0259r \u015euras\u0131n\u0131n (\u0130COM) sayt\u0131n\u0131n m\u00fcvafiq b\u00f6lm\u0259sind\u0259 \u201cKe\u015fik\u00e7ida\u011f\u201d D\u00f6vl\u0259t Tarix-M\u0259d\u0259niyy\u0259t Qoru\u011funun s\u0259hif\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131 da bu tarixi m\u0259kan\u0131n t\u0259bli\u011find\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli add\u0131md\u0131r. Bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs bir t\u0259r\u0259fd\u0259n qoru\u011fun t\u0259bli\u011fin\u0259 xidm\u0259t edirs\u0259, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin muzey v\u0259 qoruqlar\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min yarad\u0131r.<\/p>\n<p>M.Mursaquliyev vur\u011fulay\u0131r ki, h\u0259r il oldu\u011fu kimi, bu il d\u0259 \u0259lam\u0259tdar g\u00fcnl\u0259rd\u0259 qoruq \u0259razisin\u0259 ekskursiyalar, y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259r t\u0259\u015fkil edil\u0259c\u0259k: \u201c\u00dcmumrayon t\u0259dbirl\u0259rind\u0259 qoru\u011fun pavilyonunu quraca\u011f\u0131q. Bundan \u0259lav\u0259, qoruq haqq\u0131nda \u00e7\u0259kilmi\u015f \u201cQ\u0259dim yurdun da\u015f kitab\u0259si\u201d s\u0259n\u0259dli filminin ingilis v\u0259 rus dill\u0259rin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 olunaraq s\u0259sl\u0259ndirilm\u0259si, qoruq \u0259razisind\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f arxeoloji t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259si olaraq \u201cKe\u015fik\u00e7ida\u011f ma\u011faralar kompleksi\u201d adl\u0131 toplunun \u00e7ap olunmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Yerli v\u0259 xarici muzey v\u0259 qoruqlarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlara \u00fczv olmaq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri daim diqq\u0259td\u0259 saxlan\u0131l\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Fariz H\u00dcSEYNOV<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yurdumuzun h\u0259r b\u00f6lg\u0259sind\u0259 q\u0259dim insanlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n\u0131, m\u0259d\u0259niyy\u0259tini t\u0259sdiq ed\u0259n abid\u0259l\u0259r, ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259ri, s\u0131\u011f\u0131nacaqlar var. Tarix\u00e7il\u0259rin, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n ara\u015fd\u0131rmalar\u0131na ehtiyac duyulan, sirl\u0259rl\u0259 dolu olan bel\u0259 m\u0259kanlardan biri<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2694,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/ru_RU\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2693"}],"collection":[{"href":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/ru_RU\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/ru_RU\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/ru_RU\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/ru_RU\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2693"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/ru_RU\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2693\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2697,"href":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/ru_RU\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2693\/revisions\/2697"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/ru_RU\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2694"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/ru_RU\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2693"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/ru_RU\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2693"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/ru_RU\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2693"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}