{"id":13704,"date":"2025-06-28T16:09:08","date_gmt":"2025-06-28T12:09:08","guid":{"rendered":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/?p=13704"},"modified":"2025-06-28T16:13:15","modified_gmt":"2025-06-28T12:13:15","slug":"magara-%e2%84%96-12","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/az\/content\/13704","title":{"rendered":"MA\u011eARA \u2116 12"},"content":{"rendered":"<p>MA\u011eARA \u2116 12<br \/>\nD\u00f6vr\u00fc: \u0130lkin orta \u0259srl\u0259r<br \/>\n\u0130nventar<br \/>\nYerl\u0259\u015fdiyi yer: Qatarda\u011f silsil\u0259si<br \/>\nKe\u015fik\u00e7ida\u011f DTMQ<br \/>\nEni: 3.55<br \/>\nUzunu: 5.00<br \/>\nH\u00fcn: 1.40<br \/>\nSah\u0259si: 17.75 m\u00b2 <\/p>\n<p>  Ke\u015fik\u00e7ida\u011f ma\u011faralar kompleksinin yerl\u0259\u015fdiyi \u0259razid\u0259 ilkin ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n izl\u0259ri minillikl\u0259r\u0259 gedib \u00e7at\u0131r. Bu \u0259razi, t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n deyil, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Qafqaz\u0131n q\u0259dim insan m\u0259sk\u0259nl\u0259rind\u0259n biri kimi arxeoloji v\u0259 tarixi bax\u0131mdan x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Arxeoloji t\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmu\u015fdur ki, burada insanlar minillikl\u0259r boyu ya\u015fam\u0131\u015f, t\u0259bi\u0259t\u0259 uy\u011funla\u015faraq ma\u011faralardan m\u0259sk\u0259n v\u0259 ibad\u0259t yeri kimi istifad\u0259 etmi\u015fl\u0259r. Ke\u015fik\u00e7ida\u011f silsil\u0259sinin m\u00fcxt\u0259lif y\u00fcks\u0259klikl\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n ma\u011faralar, t\u0259bii v\u0259 s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 formala\u015fm\u0131\u015f olub, m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 insanlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f v\u0259 dini ehtiyaclar\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 istifad\u0259 olunmu\u015fdur. Qatarda\u011f silsil\u0259sind\u0259, Ke\u015fik\u00e7ida\u011f D\u00f6vl\u0259t Tarix-M\u0259d\u0259niyy\u0259t Qoru\u011funun (DTMQ) \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n 12 n\u00f6mr\u0259li ma\u011fara, bu kompleksin \u0259n maraql\u0131 v\u0259 diqq\u0259t\u0259layiq n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. \u0130lkin orta \u0259srl\u0259r\u0259 aid olan bu s\u00fcni ma\u011fara, insan \u0259li il\u0259 da\u011f\u0131n i\u00e7i yonularaq yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Onun d\u00f6rdbucaql\u0131 qurulu\u015fu, m\u0259qs\u0259dli \u015f\u0259kild\u0259 formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 burada uzunm\u00fcdd\u0259tli ya\u015fay\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Ma\u011faran\u0131n uzunlu\u011fu 5.00 metr, eni 3.55 metr, h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc 1.40 metr olmaqla, \u00fcmumi sah\u0259si 17.75 m\u00b2-dir. Bu \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259r onu ki\u00e7ik, lakin funksional bir ya\u015fay\u0131\u015f v\u0259 ya ibad\u0259t m\u0259kan\u0131 kimi xarakteriz\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan verir.<br \/>\n12 n\u00f6mr\u0259li ma\u011fara is\u0259 bu kompleksin \u0259n maraql\u0131 n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Bu ma\u011fara s\u00fcni ma\u011farad\u0131r, y\u0259ni insan \u0259li il\u0259 da\u011f\u0131n i\u00e7i yonularaq yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Onun qurulu\u015fu d\u00f6rdbucaql\u0131 formadad\u0131r v\u0259 bu, t\u0259sad\u00fcfi deyil. Bel\u0259 konstruksiya h\u0259m rahatl\u0131q, h\u0259m d\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc istifad\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yarad\u0131rd\u0131. Q\u0259dim insanlar da\u015f al\u0259tl\u0259rl\u0259 bu ma\u011faran\u0131 formala\u015fd\u0131rm\u0131\u015f, onun divarlar\u0131n\u0131 yonaraq m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259i\u015f\u0259t v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik ehtiyaclar \u00fc\u00e7\u00fcn uy\u011funla\u015fd\u0131rm\u0131\u015flar. Burada onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259t izl\u0259ri \u2013 divarlarda al\u0259t izl\u0259ri, yonulmu\u015f s\u0259thl\u0259r v\u0259 d\u00fcz\u0259ldilmi\u015f m\u00fcxt\u0259lif strukturlar \u2013 bu g\u00fcn d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<br \/>\nDivarlara a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f yataq yerl\u0259ri q\u0259dim insanlar\u0131n burada uzun m\u00fcdd\u0259tli ya\u015famalar\u0131n\u0131 s\u00fcbut edir. Onlar bu m\u0259kanlar\u0131 sad\u0259c\u0259 gec\u0259l\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, h\u0259m d\u0259 g\u00fcnd\u0259lik f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini davam etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etmi\u015fl\u0259r. H\u0259min yataq yerl\u0259ri v\u0259 tax\u00e7alar, o d\u00f6vr\u00fcn ya\u015fam t\u0259rzini v\u0259 ehtiyaclar\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n arxeoloji g\u00f6st\u0259ricil\u0259r kimi m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Tax\u00e7alar\u0131n is\u0259 ehtimal ki, lampa, saxs\u0131 qablar v\u0259 ya dini \u0259\u015fyalar\u0131n yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edildiyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr.<br \/>\nMa\u011faran\u0131n divarlar\u0131n\u0131 yonaraq h\u00fccr\u0259 hal\u0131na salm\u0131\u015flar. Bu, t\u0259kc\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259qs\u0259di il\u0259 izah olunmur. B\u0259zi t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar bu c\u00fcr h\u00fccr\u0259vi ma\u011faralar\u0131n eyni zamanda ibad\u0259t v\u0259 ya t\u0259crid olunmu\u015f dini h\u0259yat \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 istifad\u0259 oluna bil\u0259c\u0259yini qeyd edirl\u0259r. Bu da Ke\u015fik\u00e7ida\u011f ma\u011faralar kompleksinin t\u0259kc\u0259 maddi m\u0259d\u0259niyy\u0259t deyil, h\u0259m d\u0259 m\u0259n\u0259vi-m\u0259d\u0259ni bax\u0131mdan z\u0259ngin bir irs\u0259 sahib oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. H\u00fccr\u0259 formas\u0131nda t\u0259\u015fkil olunan bu m\u0259kanlar, sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 xristian monast\u0131r h\u0259yat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131nda da m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015f, bu da Ke\u015fik\u00e7ida\u011f\u0131n erk\u0259n orta \u0259srl\u0259r dini m\u0259rk\u0259zi kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyini s\u00fcbut edir.<\/p>\n<div class=\"gallerify-container\"><div class=\"gallerify\" data-allowfullscreen=\"true\" data-nav=\"thumbs\" data-keyboard=\"true\"  data-autoplay=\"false\" data-trackpad=\"false\" data-ratio=\"800\/500\" data-width=\"96%\"><img src=\"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/WhatsApp-Gorsel-2025-06-27-saat-15.45.43_f3fff44e-scaled.jpg\" width=\"2560\" height=\"1441\" alt=\"\" data-skip-lazy=\"\" \/>\n<img src=\"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/WhatsApp-Gorsel-2025-06-27-saat-15.45.41_c50f4dd7-scaled.jpg\" width=\"2560\" height=\"1441\" alt=\"\" data-skip-lazy=\"\" \/>\n<img src=\"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/WhatsApp-Gorsel-2025-06-27-saat-15.45.42_fedd7cc4-scaled.jpg\" width=\"2560\" height=\"1441\" alt=\"\" data-skip-lazy=\"\" \/>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>CAVE No. 12 Period: Early Middle Ages Inventory: Location: Qatardagh Ridge Keshikchidagh State Historical and Cultural Reserve Width: 3.55 m Length: 5.00 m Height: 1.40 m Area: 17.75 m\u00b2 Traces of early human habitation in the area where the Keshikchi&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13705,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[71],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13704"}],"collection":[{"href":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13704"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13704\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13726,"href":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13704\/revisions\/13726"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13705"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13704"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13704"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/keshikchidagh-heritage.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13704"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}